“พระพุทธวิโลกนญาณบพิตรสิริกิตติธรรมโสตถิมงคล” เป็นพระพุทธรูปประจำพระชนมวารของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ในพุทธศักราช 2520 สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้จัดสร้างพระพุทธรูปประจำพระองค์ หรือ “พระพุทธรูปประจำพระชนมวาร” โดยอัญเชิญขึ้นประดิษฐานไว้บนฐานชุกชี เบื้องซ้ายของพระพุทธชินสีห์ พระพุทธรูปประธานภายในพระอุโบสถ ณ วัดบวรนิเวศวิหาร พระพุทธรูปองค์นี้มีความสูง 163 เซนติเมตร ขนาดเท่าพระองค์ โดยพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง ได้เสด็จพระราชดำเนินเป็นการส่วนพระองค์ไปทรงประกอบพิธีเททองหล่อ ณ มณฑลพิธีข้างพระอุโบสถ เมื่อวันที่ 24 พฤษภาคม พ.ศ. 2520 ต่อมา วันที่ 1 กรกฎาคม พ.ศ. 2520 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้บำเพ็ญพระราชกุศลฉลองพระพุทธรูป ณ พระอุโบสถวัดบวรนิเวศวิหาร โดยทั้งสองพระองค์เสด็จพระราชดำเนินมาทรงเป็นประธานในพิธีเจริญพระพุทธมนต์ ในโอกาสนั้น สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงประกอบพิธีเบิกพระเนตรพระพุทธรูป ทรงเช็ดแววพระเนตรด้วยผ้าชุบน้ำพระสุคนธ์ ทรงเจิมแผ่นป้ายนาม และถวายผ้าทรงสะพัก พร้อมทั้งพระราชทานนามว่า “พระพุทธวิโลกนญาณบพิตรสิริกิตติธรรมโสตถิมงคล” พระนามดังกล่าวมีความหมายว่า “พระพุทธเจ้าผู้ทรงมีพระญาณเป็นเครื่องสอดส่อง ทรงเป็นบพิตร คือผู้เป็นที่ยินดีปลื้มใจ และทรงอำนวยธรรมอันเป็นเหตุให้ประสบสวัสดิมงคล” พระพุทธรูปองค์นี้มีรูปแบบศิลปกรรมแบบสุโขทัยหมวดใหญ่ ซึ่งถือเป็นพุทธศิลป์ที่งดงามสมบูรณ์ที่สุดรูปแบบหนึ่งของศิลปกรรมไทย ลักษณะเป็นพระพุทธรูป “ปางรำพึง” อันมีคติจากพุทธประวัติ เมื่อพระพุทธเจ้าประทับ ณ ควงไม้อัชปาลนิโครธ ทรงรำพึงถึงสัจธรรมที่ลึกซึ้ง ยากแก่การเข้าใจ จึงยังมิได้ทรงแสดงธรรม จนกระทั่งท้าวสหัมบดีพรหมเสด็จมาทูลอาราธนาให้ทรงแสดงธรรมโปรดสัตว์โลก ปางรำพึงจึงเป็นสัญลักษณ์แห่งการใคร่ครวญในธรรมก่อนการประกาศพระธรรมคำสอน และในคติความเชื่อยังสอดคล้องกับ “พระศุกร์” ตามพิธีทักษา เนื่องด้วยสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เสด็จพระราชสมภพในวันศุกร์ที่ 12 สิงหาคม พ.ศ. 2475 จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สร้างพระพุทธรูปปางรำพึงเป็นพระพุทธรูปประจำพระชนมวาร

#คณะกรรมการฝ่ายประชาสัมพันธ์งานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ
#สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์พระบรมราชินีนาถพระบรมราชชนนีพันปีหลวง