พลิกฟื้นเขาค้อ : สู่ต้นแบบการอนุรักษ์สัตว์ป่าตามแนวพระราชดำริ

โครงการสวนสัตว์เปิดเขาค้อ (สถานีเพาะเลี้ยงสัตว์ป่าเขาค้อ) ตั้งอยู่บนพื้นที่กว่า 12,500 ไร่ ท่ามกลางเนินเขาสลับซับซ้อนของเทือกเขาเพชรบูรณ์ ปกคลุมด้วยป่าดงดิบ อันอุดมสมบูรณ์ ซึ่งเป็นแหล่งกำเนิดต้นน้ำลำน้ำเข็ก ภายหลังจากสถานการณ์ความไม่สงบในพื้นที่ได้ยุติลง เมื่อวันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2527 พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช  บรมนาถบพิตร และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ได้เสด็จ พระราชดำเนินมายังเขาค้อ และทรงพระราชทานพระราชดำริให้จัดตั้งสวนสัตว์ป่าเปิดขึ้น เพื่อส่งเสริมให้ราษฎร ในพื้นที่ตระหนักถึงความสำคัญของการอนุรักษ์สัตว์ป่า ควบคู่กับการรักษาผืนป่าอันเป็นทรัพยากรสำคัญ
ของประเทศ ต่อมาในปีเดียวกัน ได้มีการก่อตั้งสถานีเพาะเลี้ยงและขยายพันธุ์สัตว์ป่าเขาค้อ โดยมุ่งเน้นการขยายพันธุ์สัตว์ป่าประเภทสัตว์กีบ เช่น เนื้อทราย ละมั่ง และกวางป่า รวมถึงสัตว์ปีก เช่น นกยูง และนกหายากชนิดต่าง ๆ เพื่อฟื้นฟูความสมบูรณ์ของระบบนิเวศ ต่อมา เมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2528 สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ได้เสด็จพระราชดำเนินไปทอดพระเนตรการดำเนินงาน และมีพระราชดำริเพิ่มเติมให้ขยายพันธุ์สัตว์ป่าให้เพิ่มมากขึ้น  พร้อมทั้งปล่อยคืนสู่ธรรมชาติเมื่อมีความพร้อม รวมถึงส่งเสริมการประชาสัมพันธ์ เพื่อสร้างความเข้าใจ แก่ประชาชนโดยรอบพื้นที่ตลอดระยะเวลากว่า 40 ปีที่ผ่านมา สถานีเพาะเลี้ยงสัตว์ป่าเขาค้อได้พัฒนาเป็นศูนย์กลางการอนุรักษ์สัตว์ป่า ที่สำคัญของประเทศ ปัจจุบันอยู่ในสังกัดสำนักอนุรักษ์สัตว์ป่า กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช มีบุคลากรร่วมปฏิบัติงานจำนวน 35 คน ดูแลสัตว์ป่ากว่า 55 ชนิด รวม 567 ตัว ครอบคลุมทั้งสัตว์พ่อแม่พันธุ์ สัตว์ป่าที่ได้รับการช่วยเหลือ และสัตว์ป่าของกลางหนึ่งในภารกิจสำคัญ คือ “โครงการฟื้นฟูประชากรกวางป่า” ซึ่งดำเนินการร่วมกับองค์การกองทุนสัตว์ป่าโลกสากล (WWF ประเทศไทย) เพื่อเพาะพันธุ์และปล่อยกวางป่าคืนสู่ธรรมชาติในพื้นที่กลุ่มป่าตะวันตก อันเป็นการฟื้นฟูระบบนิเวศและเพิ่มจำนวนสัตว์ป่าอย่างยั่งยืน นอกจากนี้ สถานียังทำหน้าที่เป็นศูนย์ช่วยเหลือสัตว์ป่าพลัดหลงหรือบาดเจ็บ ตลอดจนเป็นแหล่งเรียนรู้ด้าน การอนุรักษ์สัตว์ป่า เพื่อปลูกจิตสำนึกรักธรรมชาติให้แก่ประชาชนและเยาวชน สถานีเพาะเลี้ยงสัตว์ป่าเขาค้อจึงมิใช่เพียงสถานที่อนุรักษ์สัตว์ป่า หากแต่เป็นผลสัมฤทธิ์แห่งพระราชปณิธาน ในการฟื้นฟูผืนป่าและรักษาทรัพยากรธรรมชาติของชาติ เป็นมรดกสีเขียวอันทรงคุณค่า ที่คนไทยทุกคน ควรร่วมกันสืบสาน รักษา และต่อยอดให้คงอยู่อย่างยั่งยืนสืบไป