ในปีพุทธศักราช ๒๕๕๓ (ค.ศ. ๒๐๑๐) องค์การสหประชาชาติได้ประกาศให้เป็น “ปีสากลแห่งความหลากหลายทางชีวภาพ (International Year of Biodiversity)” ภายใต้คำขวัญ “Biodiversity is life, biodiversity is our life” (ความหลากหลายทางชีวภาพคือชีวิต คือชีวิตของเราทุกคน) เพื่อกระตุ้นให้ประชาคมโลกตระหนักถึงความสำคัญของการอนุรักษ์ธรรมชาติ เพื่อร่วมเฉลิมฉลองวาระสำคัญระดับโลกดังกล่าว และด้วยสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณอันหาที่สุดมิได้ คณะรัฐมนตรีจึงมีมติเมื่อวันที่ ๙ พฤศจิกายน ๒๕๕๓ เห็นชอบให้ถวายพระราชสมัญญา “พระมารดาแห่งการคุ้มครองความหลากหลายทางชีวภาพ” แด่สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ตามข้อเสนอของคณะกรรมการอนุรักษ์และใช้ประโยชน์ความหลากหลายทางชีวภาพแห่งชาติ การถวายพระราชสมัญญาในครั้งนี้ เป็นผลจากพระราชกรณียกิจอันเป็นที่ประจักษ์ชัด ทั้งในประเทศและในสายตาประชาคมโลก ตลอดระยะเวลาหลายทศวรรษ พระองค์ทรงมีพระราชดำริและทรงปฏิบัติพระราชกรณียกิจด้านการอนุรักษ์และฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติ รวมทั้งความหลากหลายทางชีวภาพอย่างต่อเนื่อง ครอบคลุมทั้งพันธุ์พืช พันธุ์สัตว์ และระบบนิเวศ อาทิ การอนุรักษ์ทรัพยากรทางทะเล การพัฒนาคุณภาพชีวิตควบคู่กับการอนุรักษ์ ตลอดจนการฟื้นฟูป่าไม้และแหล่งต้นน้ำ การถวายพระราชสมัญญา “พระมารดาแห่งการคุ้มครองความหลากหลายทางชีวภาพ” จึงนับเป็นการประกาศเกียรติคุณที่สะท้อนถึงพระวิสัยทัศน์อันกว้างไกลของพระองค์ ผู้ทรงริเริ่มงานด้านการอนุรักษ์ธรรมชาติมาตั้งแต่ก่อนที่โลกจะตื่นตัว พระเมตตาธรรมของพระองค์มิได้ปกแผ่เพียงพสกนิกรชาวไทย หากยังเผื่อแผ่ไปถึงทุกสรรพชีวิตบนผืนแผ่นดินไทย ให้สามารถพึ่งพาอาศัยและดำรงอยู่ร่วมกันได้อย่างยั่งยืนสืบไป