ปาพจนุตตมสาสนโสภณ : ทรงงดงามในพระศาสนาด้วยทรงพระปรีชากว้างขวางในพระอุดมปาพจน์คือพระธรรมวินัย

“...วัตถุประสงค์ของการศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกบาลี นับแต่โบราณกาล บูรพาจารย์ท่านตั้งหลักสูตรไว้เพื่อให้พระภิกษุสามเณรมีองค์ความรู้สำหรับเข้าใจพระไตรปิฎกฉบับภาษาบาลี ได้อย่างถูกต้องและเที่ยงตรง เพื่อป้องกันมิให้เกิดสัทธรรมปฏิรูป มิให้เกิดการบิดเบือนหลักธรรมคำสอนของสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าหรือตู่แปลกันไปตามอัตโนมัติ จนผิดพลาดคลาดเคลื่อน ... การเรียนบาลีจึงมิใช่มีเป้าหมายเพียงเพื่อความรู้ภาษาเป็นเป้าหมายสุดท้าย เพราะความรู้เช่นนั้นจัดเป็นความรู้ในทางโลก หากแต่บรรพชิต ต้องเรียนด้วยเป้าหมายเพื่อให้รู้กระจ่างในทางธรรม พระภิกษุสามเณรจึงต้องเรียนรู้ภาษามคธ จักได้สามารถเข้าใจพระธรรมวินัยได้อย่างถูกต้องและธำรงรักษาพระบวรพุทธศาสนาไว้ได้...”

- พระโอวาท สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (อมฺพรมหาเถร) สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก 
ประทานในการประทานประกาศนียบัตรพัดยศเปรียญ แก่พระภิกษุสามเณรซึ่งสอบไล่ได้เปรียญธรรม ๓ ประโยค 
วันที่ ๑๔ มิถุนายน ๒๕๖๑

สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (อมฺพรมหาเถร) สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก ทรงถือข้อวัตรปฏิบัติตามพระธรรมวินัยอย่างเคร่งครัด ทรงเอาพระทัยใส่กวดขันพระภิกษุสามเณรใต้ปกครองให้วางตนภายในกรอบของพระธรรมวินัย แม้จะทรงเข้มงวดกวดขันในพระธรรมวินัยของพระภิกษุสามเณร ดังปรากฏพระโอวาทที่ยกมาแล้วข้างต้นนี้ แต่ก็เป็นไปด้วยน้ำพระทัยเปี่ยมด้วยพรหมวิหารธรรม 

พระองค์มักทรงกำชับและเป็นเนติแบบอย่างให้บรรพชิต ด้วยการศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกบาลี เพื่อทรงพระไตรปิฎกให้ทราบถึงเหตุและปัจจัยแห่งธรรมะแต่ละประการ ตลอดจนพระธรรมวินัยแต่ละข้อจนกระจ่าง สามารถประทานพระวินิจฉัยและพระมติได้อย่างถูกต้องเหมาะสมแก่หมู่สงฆ์ นอกจากนี้ ทรงเป็นกำลังหลักด้านการศึกษาสงเคราะห์ของมหาเถรสมาคมมาตั้งแต่แรกทรงเป็นกรรมการมหาเถรสมาคม และทรงรับเป็นประธานมูลนิธิพระอาจารย์ฝั้น อาจาโร สนับสนุนการศึกษาด้วยการมอบทุนสนับสนุนและส่งเสริมนักเรียนที่มีผลการเรียนดีแต่ขาดแคลนทุนทรัพย์ทั้งด้านสามัญศึกษาและปริยัติศึกษาด้วย

อนึ่ง เจ้าพระคุณ สมเด็จพระสังราช ยังทรงรักษาพระจรรยามารยาททางกายและวาจาให้เรียบร้อยตามพระวินัยบัญญัติ และแบบอย่างสมบัติผู้ดี อันเป็นแนวทางที่ สมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงชินวราลงกรณ (วาสนมหาเถร) สมเด็จพระอุปัชฌาย์ทรงวางแบบไว้แก่คณะสงฆ์ 

ด้วยเหตุที่ทรงศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกบาลีอย่างถ่องแท้นี้ ทำให้มีพระปรีชาสามารถในการแสดงธรรมะ ทรงสามารถยกข้อธรรมอันเหมาะสมแก่วาระและกาลสมัย ทรงเป็นธรรมกถึกแสดงธรรมเทศนาประจำวันธรรมสวนะอันจับใจ แก่อุบาสกอุบาสิกาผู้มารักษาศีลปฏิบัติธรรม ณ วัดราชบพิธสถิตมหาสีมารามเป็นเนืองนิตย์ แม้ในยามที่สถานการณ์ของบ้านเมืองไม่อยู่ในภาวะปกติ ก็ประทานพระคติธรรม และรับสั่งประทานขวัญกำลังใจ ปลอบประโลมให้ประชาชนผู้ประสบความหวาดหวั่นพรั่นพรึงต่อภยันตรายต่าง ๆ ได้มีสติ คลายความหดหู่เศร้าหมองด้วยอานุภาพแห่งพระการุณยธรรมเป็นพื้นพระอัธยาศัยประจำพระองค์ ซึ่งมักจะทรงพระปรารภว่า ทรงรับฝึกฝนมาจากสมเด็จพระพุทธปาพจนบดี (ทองเจือ จินฺตกโร) พระกรรมวาจาจารย์ ผู้ปรากฏเกียรติเป็นที่เลื่องลือของสาธุชนว่าเป็น “พระนักเทศน์” ผู้แสดงธรรมได้อย่างประณีต สมดังราชทินนาม “พุทธปาพจนบดี”

เจ้าพระคุณ สมเด็จพระสังฆราช ยังทรงพระปรารภถึงเจ้าประคุณ “พระอุปัชฌาย์” และ “พระอาจารย์” ผู้ทรงไว้ซึ่งพระมุทิตาธรรมต่อพระองค์อยู่เสมอ เป็นอุบายโดยละเมียดแห่งการอบรมจริยาวัตรและเป็นเครื่องเตือนสติแก่เหล่าสงฆ์ ผู้จะต้องอบรมสั่งสอนและสร้างศาสนทายาทรุ่นใหม่ ๆ ต่อไปในภายภาคหน้า

ดังครั้งหนึ่ง ทรงพระปรารภถึงคราวทรงสำเร็จการศึกษาระดับมหาบัณฑิต ด้านประวัติศาสตร์และโบราณคดี จากมหาวิทยาลัยพาราณสี สาธารณรัฐอินเดีย ในพุทธศักราช ๒๕๑๒ และเสด็จกลับประเทศไทยว่า 

“…เมื่อเดินทางกลับมาถึงประเทศไทย สมเด็จพระอาจารย์ได้เมตตาไปรับข้าพเจ้าถึงท่าอากาศยานดอนเมืองมาที่วัดราชบพิธสถิตมหาสีมาราม และนำข้าพเจ้าไปสักการะพระพุทธอังคีรสประธานพระอุโบสถ ท่ามกลางพระเถรานุเถระ ซึ่งมีสมเด็จพระอุปัชฌาย์ทรงเป็นประธาน ประชุมกันสวดชยันโตเป็นสิริมงคลแก่ข้าพเจ้า…”

ด้วยเหตุแห่งพระอัธยาศัยใฝ่เรียนรู้ศึกษา พระปณิธานที่จะรักษาพระบวรพุทธศาสนา และพระกตเวทิตาธรรมต่อ “สมเด็จพระอาจารย์” จึงทรงรับอุปถัมภ์การก่อสร้าง “หอพุทธปาพจนบดีอนุสรณ์” ณ วัดถ้ำสุขเกษมสวรรค์ ตำบลแม่ถอด อำเภอเถิน จังหวัดลำปาง เพื่อถวายเป็นอาจาริยบูชา เป็นแหล่งเรียนรู้ผ่านการจัดแสดงปูชนียวัตถุ ศิลปวัตถุ อันเป็นหนึ่งในความสนใจของสมเด็จพระพุทธปาพจนบดี (จินฺตกรเถร) และเป็นสัปปายสถานแก่การศึกษาพระปริยัติธรรม

“ความงามในพระศาสนาด้วยทรงพระปรีชากว้างขวางในพระอุดมปาพจน์” ของสมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายกพระองค์นี้ จึงมิได้จำกัดอยู่แต่การดำรงพระองค์ และสั่งสอนคณะสงฆ์ให้ตั้งมั่นในพระธรรมวินัยที่ทรงศึกษาอย่างถ่องแท้เท่านั้น หากยังหมายรวมถึงศีลาจารวัตรที่ทรงรับสืบทอดมาและพระกตเวทิตาธรรมต่อบูรพาจารย์ ที่ยังความนับถือแก่คณะสงฆ์และพุทธศาสนิกชนให้เป็นที่ประจักษ์อีกด้วย

ร่วมน้อมถวายสักการะและเรียนรู้รอยทางธรรมในซีรีส์พิเศษชุด "๙๙ พรรษา สมเด็จพระสังฆราช" พบกัน ทุกวันศุกร์ ณ เพจ ๙๙ พรรษา สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก 

#99พรรษาสมเด็จพระสังฆราช #สมเด็จพระสังฆราช 
#วัดราชบพิธ #ธรรมะจากพระนาม