อัมพราภิธานสังฆวิสุต : ปรากฏพระนามฉายาในทางสงฆ์ว่า อมฺพโร

สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (อมฺพรมหาเถร) สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก ได้ทรงเข้าสู่ร่มเงาแห่งพระพุทธศาสนาเมื่อทรงบรรพชาเป็นสามเณร ณ วัดสัตตนารถปริวัตร จังหวัดราชบุรี โดยมีพระธรรมเสนานี (เงิน นนฺโท) เจ้าคณะจังหวัดราชบุรี เป็นพระอุปัชฌาย์ แต่เดิมทรงตั้งพระทัยจะบรรพชาชั่วระยะเวลาหนึ่งแล้วจึงลาสิกขา แต่เมื่อได้สนองอุปัชฌายคุณ ซาบซึ้งในธรรมะของพระอริยเจ้าที่สืบวงศ์พระศาสนาต่อเนื่องกันมา กอปรกับพระบุพการีปรารถนาให้ดำรงสมณเพศต่อไป จึงทรงตัดสินพระทัยบำเพ็ญเนกขัมมบารมี ดำเนินตามรอยสมเด็จพระบรมศาสดาสัมมาสัมพุทธเจ้าและตั้งพระทัยรับพระภาระในฐานะศาสนทายาทด้วยวิริยภาพ
.
เจ้าพระคุณ สมเด็จพระสังฆราช จึงเสด็จไปทรงเล่าเรียนพระปริยัติธรรมในสำนักของพระศรีธรรมานุศาสน์ (โสตถิ์ สุมิตฺโต) เจ้าคณะอำเภอเมือง-บางแพ (ธรรมยุต) ณ วัดตรีญาติ จังหวัดราชบุรี จนทรงสอบได้นักธรรมชั้นเอก และเป็นสามเณรเปรียญ ๔ ประโยค ทรงตั้งพระทัยจะอุปสมบทเมื่อถึงวาระและศึกษาพระปริยัติธรรมชั้นสูงขึ้น ตามรูปแบบการจัดการศึกษาสมัยใหม่ของสภาการศึกษามหามกุฏราชวิทยาลัยต่อไป พอดีกับเวลาที่สมเด็จพระพุทธปาพจนบดี (ทองเจือ จินฺตกโร) รับกิจนิมนต์ไปเทศนาสั่งสอนธรรมะ เผยแผ่พระพุทธศาสนา และพำนัก ณ วัดตรีญาติ เจ้าประคุณสมเด็จจึงได้พิจารณาเห็นกิริยามารยาทและคุณสมบัติอันดีของสามเณรอัมพร ผู้ได้รับหน้าที่อุปัฏฐากดูแลท่าน จึงชักชวนให้มาพำนักเพื่อศึกษาเล่าเรียนในสำนักเรียนวัดราชบพิธสถิตมหาสีมาราม ของสมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงชินวราลงกรณ (วาสนมหาเถร)
.
พระองค์จึงทรงอุปสมบทเป็นพระภิกษุ ณ มหาพัทธสีมาวัดราชบพิธสถิตมหาสีมาราม ใน วันอาทิตย์ที่ ๙ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๔๙๑ มีสมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงชินวราลงกรณ (วาสนมหาเถร) เป็นพระอุปัชฌาย์ และประทานฉายา “อมฺพโร” มีสมเด็จพระพุทธปาพจนบดี (จินฺตกรเถร) เป็นพระกรรมวาจาจารย์
.
เจ้าพระคุณสมเด็จพระสังฆราช ได้ทรงพระปรารภพระเกียรติคุณของ “สมเด็จพระอุปัชฌาย์” และเกียรติคุณของ “สมเด็จพระอาจารย์” ว่า
.
“...ข้าพเจ้าได้เคยปรารภกับศิษย์อยู่เนือง ๆ ว่า เมื่อครั้งยังเป็นสามเณรที่วัดตรีญาติ จังหวัดราชบุรี ข้าพเจ้าต้องการที่จะมาเรียนที่สภาการศึกษามหามกุฏราชวิทยาลัยให้ได้รุ่นที่ ๑ แต่เดิมข้าพเจ้าต้องการจะไปพำนักที่วัดกันมาตุยาราม กรุงเทพมหานคร กับพระมหาบุญรอด สุชีโว หรืออาจารย์สุชีพ ปุญญานุภาพ ซึ่งเป็นเจ้าอาวาสอยู่ในขณะนั้น และครั้งนั้นข้าพเจ้าก็มิได้มีความคิดที่จะมำนัก ณ วัดราชบพิธสถิตมหาสีมารามเลย เพราะได้ทราบพระกิตติคุณของสมเด็จพระอุปัชฌาย์ ขณะทรงดำรงพระสมณศักดิ์ที่พระราชกวี ว่าทรงวางกติกาวัดไว้เข้มงวด...
.
...แต่ชะรอยที่ต้องมาพึ่งพระบารมีสมเด็จพระอุปัชฌาย์ในห้วงพรรษานั้น อารามโดยรอบกลับไม่มีกุฏิให้พำนัก ด้วยเหตุนี้ ทำให้ข้าพเจ้าระลึกถึงสมเด็จพระอาจารย์ คือ สมเด็จพระพุทธปาพจนบดี (จินฺตกรเถร) ขณะดำรงสมณศักดิ์ที่พระจินดากรมุนี ในคราวที่ท่านไปปฏิบัติพระศาสนกิจที่วัดตรีญาติ ได้เคยชักชวนให้ข้าพเจ้ามาอยู่วัดราชบพิธสถิตมหาสีมาราม ด้วยเหตุนี้ จึงทำให้ข้าพเจ้าได้มาอาศัยพระบารมีของสมเด็จพระอุปัชฌาย์ตั้งแต่คราวนั้น และก็ได้ประจักษ์ในพระเมตตาที่ทรงมีต่อข้าพเจ้าตลอด
.
เมื่อได้มาพำนักที่วัดราชบพิธสถิตมหาสีมารามตั้งแต่ พ.ศ. ๒๔๙๐ ข้าพเจ้าก็พิสูจน์ตนเองโดยการสอบบาลีอีก ๑ ประโยค คือ ประโยค ๕ ในสำนักเรียนแห่งนี้ ครั้นปีรุ่งขึ้นสมเด็จพระอุปัชฌาย์ก็ประทานการอุปสมบทและได้ประทานฉายาดังที่ทราบกันแล้ว...”
.
มิเพียงแต่บูรพาจารย์ในคณะสงฆ์จังหวัดราชบุรีและบูรพาจารย์วัดราชบพิธแต่เท่านั้น ด้วยเหตุที่ทรงพระอนุสรณ์คำนึงถึงพระราชกรณียกิจของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระสยามเทวมหามกุฏวิทยมหาราช ครั้งยังทรงเป็น “วชิรญาณภิกขุ” ต้นวงศ์ธรรมยุต ผู้ทรงพื้นฟูวิปัสสนาธุระ เจ้าพระคุณ สมเด็จพระสังฆราช จึงเสด็จไปทรงบำเพ็ญสมณธรรมร่วมกับพระภิกษุฝ่ายอรัญวาสี และฝากองค์เป็นศิษย์ของเหล่าพระวิปัสสนาจารย์สำคัญ นับแต่ยังทรงเป็นพระมหาอัมพร อมฺพโร มีพระอาจารย์ฝั้น อาจาโร พระราชวุฒาจารย์ (ดูลย์ อตุโล) พระอาจารย์ขาว อนาลโย พระราชนิโรธรังสีคัมภีรปัญญาวิศิษฏ์ (เทสก์ เทสรํสี) พระธรรมวิสุทธิมงคล (บัว ญาณสมฺปนฺโน) เป็นต้น
.
ภิกษุผู้มีฉายาว่า “อมฺพโร” จึงปรากฏนามเป็นที่รู้จักในหมู่สงฆ์ว่าเป็นศาสนทายาทผู้ตั้งมั่นรับภาระแห่งการสืบทอดพระพุทธศาสนา และเป็นที่รู้จักในหมู่สาธุชนว่าเป็นภิกษุผู้ปฏิบัติชอบ ยังความร่มเย็นแก่ศาสนิกชนด้วยธรรมะนับแต่ครั้งทรงยังเป็นพระมหาอัมพร อมฺพโร จวบจนสถิตในที่สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (อมฺพรมหาเถร) สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก ดังปัจจุบัน
.
ร่วมน้อมถวายสักการะและเรียนรู้รอยทางธรรมในซีรีส์พิเศษชุด "๙๙ พรรษา สมเด็จพระสังฆราช" พบกัน ทุกวันศุกร์ ณ เพจ ๙๙ พรรษา สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก 

#99พรรษาสมเด็จพระสังฆราช #สมเด็จพระสังฆราช 
#วัดราชบพิธ #ธรรมะจากพระนาม