ทรงเป็นผู้มีธรรมวิธีอันละเอียดอ่อน

สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (อมฺพรมหาเถร) สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก ทรงพระปรีชาสามารถในสรรพศิลปวิทยาหลากหลายสาขา โดยเฉพาะด้านอักษรศาสตร์ ทรงสนพระทัยศึกษาภาษามคธ เพื่อประโยชน์ในการทรงพระไตรปิฎก เป็นการรักษาเชิดชูพระปริยัติศาสนา ทรงพระปรีชาในการตรัสภาษาจีนสำเนียงต่าง ๆ อันเป็นทักษะจากการสื่อสารกับครอบครัวมาแต่เดิม ด้านภาษาอังกฤษและภาษาฮินดี ได้เสด็จไปทรงศึกษาที่สาธารณรัฐอินเดีย รวมทั้งภาษาท้องถิ่นต่าง ๆ ในประเทศไทย และประเทศในภูมิภาคอาเซียนก็ทรงเข้าพระทัยและมีรับสั่งได้คล่องแคล่ว ยังประโยชน์แก่การเผยแผ่ธรรมะให้กว้างขวางยิ่งขึ้น 
.
เมื่อประกอบกับจริยาการสดใสเบิกบาน แย้มพระสรวลละไมเป็นนิตย์ โปรดมีพระปฏิสันถารโอภาปราศรัยกับผู้คนทั่วไปทุกชั้นทุกวัย ไม่ทรงถือพระองค์ แม้เป็นสมเด็จพระราชาคณะแล้ว ก็มักมีรับสั่งให้ผู้เข้ามากราบสักการะหรือขอประทานพระกรุณาในโอกาสต่าง ๆ ให้ปฏิบัติตนต่อพระองค์เหมือนพระสงฆ์ธรรมดาเท่านั้น ผู้ที่มีโอกาสได้เฝ้า ต่างซาบซึ้งใจและสัมผัสถึงพระเมตตาคุณ น้อมนำเข้าสู่ธรรมะที่จะทรงแสดงต่อไปได้โดยง่าย
.
แม้หัวข้อธรรมที่ทรงเลือกสรรมาแสดงนั้นเล่า ก็ทรงอนุวัตตามวิถีทางแห่งองค์สมเด็จพระบรมศาสดา คัดเลือกธรรมะที่เกี่ยวเนื่องสอดคล้องกับผู้ฟังธรรม วาระ และโอกาสที่จะทรงแสดงธรรมอยู่เสมอ อาทิ พระสัมโมทนียกถา ประทานพระนวกะจากมหาวิทยาลัยราชภัฏทั่วประเทศที่อุปสมบทในกิจกรรมพลังความดี ก็ทรงยกความหมายของคำว่า “ราชภัฏ” มาอธิบายข้อธรรมการรักษาเกียรติยศ “คนของพระราชา” หรือพระคติธรรม ประทานเนื่องในวาระ ๑๒๕ ปี กระทรวงศึกษาธิการ ก็ทรงยกบทบาทของสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ผู้ทรงเป็น “บรมครู” มาแสดงข้อธรรมวิถีพัฒนาคนด้วย “ไตรสิกขา” รวมทั้งพระคติธรรมที่แสดงในวาระสำคัญของบ้านเมืองและวันสำคัญทางพระพุทธศาสนาแต่ละโอกาส ก็ทรงเลือกธรรมที่เข้ากับสภาวการณ์ของบ้านเมืองและสังคมโลกได้อย่างแยบคาย
.
วิถีแห่ง “ผู้มีธรรมวิธีอันละเอียดอ่อน” มิได้ปรากฏแต่เฉพาะพระสัมโมทนียกถา พระโอวาท พระคติธรรมที่ทรงพระนิพนธ์เท่านั้น หากแต่การแสดงพระธรรมเทศนาสั่งสอนพุทธบริษัทฝ่ายคฤหัสถ์โดยพระปฏิภาณ ดังพระราชจริยาวัตรของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระสยามเทวมหามกุฏวิทยมหาราช เมื่อทรงเป็น “วชิรญาณภิกขุ” ต้นวงศ์คณะสงฆ์ธรรมยุตในสยาม ผู้ตั้งธรรมเนียมธรรมสวนะเสด็จลงประทานอุโบสถศีลและแสดงธรรมเทศนาโดยฝีพระโอษฐ์ ตลอดจนทรงฝึกฝนคณะสงฆ์ธรรมยุตให้เทศนาได้โดยปฏิภาณนั้น ก็ทรงแสดงได้อย่างลึกซึ้งจับใจสาธุชน
.
สมดัง “พระปฐมโอวาท” เมื่อทรงรับพระราชทานสถาปนาในที่สมเด็จพระสังฆราช อันเป็น “อัมพโรวาท” ซึ่งทรงแสดงด้วยพระปฏิภาณประทานแก่ประชาชนที่มาเฝ้า เมื่อวันจันทร์ ที่ ๑๓ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๐ ณ พระอุโบสถ วัดราชบพิธสถิตมหาสีมาราม ความตอนหนึ่งว่า 
.
“...อนึ่ง ท่านทั้งหลายได้มาประชุมกัน ณ วัดราชบพิธสถิตมหาสีมาราม ในขณะนี้ ท่านทั้งหลายก็ทราบแล้วว่า วัดนี้ เป็นวัดที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๕ ซึ่งเราทั้งหลายก็ได้ถวายพระนามท่านว่า พระพุทธเจ้าหลวง ได้ทรงสร้างขึ้น และในรัชสมัยของพระองค์ก็มีคำภาษิตอยู่บทหนึ่ง บางท่านก็ทราบแล้ว บางท่านก็คงไม่ทราบ เพราะฉะนั้นในฐานะที่ท่านเข้าอยู่มาในวัดนี้แล้ว อาตมาก็จะขอมอบภาษิตนี้ให้ท่านทั้งหลายไปปฏิบัติดู ภาษิตนั้นเป็นภาษาบาลี คำว่า 
.
สพฺเพสํ สงฺฆภูตานํ สามคฺคี วุฑฺฒิสาธิกา ความพร้อมเพรียงแห่งชนผู้อยู่ร่วมกันเป็นหมู่ ยังความเจริญวัฒนาถาวรให้สำเร็จ
.
คำนี้ใช้ได้ทุกกาลเวลาทุกรัชสมัย จนในรัชสมัยรัชกาลปัจจุบันก็ทำได้ เราทั้งหลายในฐานะที่เป็นประชาชนชาวไทย เราสืบมาบางท่านก็หลายรัชกาล บางท่านก็สองรัชกาล บางท่านก็หนึ่งรัชกาล ก็รักษาคำนี้ไว้ ความพร้อมเพรียงแห่งชนผู้อยู่ร่วมกันเป็นหมู่ ยังความวุฑฒิสาธิกา ยังความเจริญรุ่งเรืองให้สำเร็จได้...”
.
ร่วมน้อมถวายสักการะและเรียนรู้รอยทางธรรมในซีรีส์พิเศษชุด "๙๙ พรรษา สมเด็จพระสังฆราช" พบกัน ทุกวันศุกร์ ณ เพจ ๙๙ พรรษา สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก 

#99พรรษาสมเด็จพระสังฆราช #สมเด็จพระสังฆราช #วัดราชบพิธ #ธรรมะจากพระนาม